Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (EΔΑΔ) αρνήθηκε να επανεξετάσει την υπόθεση «Yukos κατά Ρωσίας», αφήνοντας σε ισχύ προηγούμενη απόφασή του. Κατά τον τρόπο αυτό οι δικαστές αναγνώρισαν για άλλη μια φορά ότι στην χρεοκοπία της εταιρείας δεν υπήρξαν πολιτικά κίνητρα.
Τμήμα του ΕΔΑΔ έλαβε απόφαση σχετικά με την υπόθεση Yukos ήδη από το Σεπτέμβριο του 2011. Τότε διαπιστώθηκε ότι αιτία της χρεοκοπίας ήταν οι ατέλειες της ρωσικής νομοθεσίας. Το δικαστήριο έκρινε ότι οι φορολογικές υπηρεσίες της Ρωσίας παραβίασαν το άρθρο σχετικά με την προστασία της ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Ταυτοχρόνως απορρίφθηκε η κύρια ένσταση των μετόχων της Yukos, ότι δηλαδή η διαδικασία χρεοκοπίας είχε πολιτικό χαρακτήρα. Οι εκπρόσωποι της εταιρείας δεν ικανοποιήθηκαν με την απόφαση αυτή και ζήτησαν από το δικαστήριο να εξετάσει την υπόθεση σε ολομέλεια. Το αίτημα αυτό απορρίφθηκε και, όπως πιστεύει ο επικεφαλής του Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Μόσχας Μιχαήλ Σάλκιν, το ΕΔΑΔ επέδειξε ζηλευτή αυστηρότητα και προσήλωση στις αρχές του.
Μ.Σάλκιν:
«Μέρος των εκπροσώπων της Yukos θέλει να αναγνωριστεί ότι η υπόθεση είχε πολιτικά κίνητρα και να υποδειχθεί ευθέως ότι όλα έγιναν κατ’ εντολήν του Κρεμλίνου. Ωστόσο το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είναι επιφυλακτικό ως προς παρόμοιες αιχμηρές δηλώσεις στις δικαστικές ετυμηγορίες του, γιατί είναι αρκετά δύσκολο να συγκεντρωθεί η αποδεικτική βάση για το εν λόγω ζήτημα».
«Μέρος των εκπροσώπων της Yukos θέλει να αναγνωριστεί ότι η υπόθεση είχε πολιτικά κίνητρα και να υποδειχθεί ευθέως ότι όλα έγιναν κατ’ εντολήν του Κρεμλίνου. Ωστόσο το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είναι επιφυλακτικό ως προς παρόμοιες αιχμηρές δηλώσεις στις δικαστικές ετυμηγορίες του, γιατί είναι αρκετά δύσκολο να συγκεντρωθεί η αποδεικτική βάση για το εν λόγω ζήτημα».
Η ετυμηγορία για την υπόθεση «Yukos κατά Ρωσίας» είναι σημαντική για τους μετόχους σε μια άλλη δικαστική υπόθεση. Εκείνοι άσκησαν αγωγή στις ρωσικές Αρχές και ζητούν 98 δισ. δολάρια. Πρόκειται για ποσό ρεκόρ στην ιστορία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Μετά την τωρινή απόφαση του ΕΔΑΔ οι μέτοχοι πιθανότατα θα πρέπει να μειώσουν το ποσό της απαίτησης, για να μπορέσει παρ’ όλ’ αυτά να ικανοποιηθεί, εκτιμά ο δικηγόρος της νομικής εταιρείας της Μόσχας «Κνιάζιεφ & Συνεργάτες» Ίγκορα Σίμονοφ:
«Κάθε υποκείμενο επιχειρηματικής δραστηριότητας λειτουργεί με δικό του ρίσκο και λοιπούς κινδύνους. Ναι, υπήρξε χρεοκοπία και έχασαν χρήματα. Αλλά εάν μια εταιρεία ή επιχείρηση ασκεί αναποτελεσματικές επιχειρηματικές πράξεις, οι μέτοχοι δεν είναι από αυτό ασφαλισμένοι. Στην περίπτωση αυτή, φυσικά, μπορούν να ανακτήσουν τις ζημίες τους από το κράτος, αλλά μόνο σε περίπτωση που ανευρεθούν παραβιάσεις από πλευράς κράτους».
«Κάθε υποκείμενο επιχειρηματικής δραστηριότητας λειτουργεί με δικό του ρίσκο και λοιπούς κινδύνους. Ναι, υπήρξε χρεοκοπία και έχασαν χρήματα. Αλλά εάν μια εταιρεία ή επιχείρηση ασκεί αναποτελεσματικές επιχειρηματικές πράξεις, οι μέτοχοι δεν είναι από αυτό ασφαλισμένοι. Στην περίπτωση αυτή, φυσικά, μπορούν να ανακτήσουν τις ζημίες τους από το κράτος, αλλά μόνο σε περίπτωση που ανευρεθούν παραβιάσεις από πλευράς κράτους».
Όπως σημειώνουν παρατηρητές και οι δύο πλευρές σε αυτή τη διαδικασία αποδείχθηκε ότι είχαν δίκιο. Στους μετόχους της Yukos αναγνωρίστηκε ότι η χρεοκοπία της εταιρείας έγινε με παραβιάσεις, ενώ η Ρωσία απελευθερώθηκε από τις πολιτικές κατηγορίες.