Όπως γνωρίζουμε, κάθε χρόνο το Forbes δημοσιεύει τη λίστα με τους πλουσιότερους ανθρώπους του πλανήτη, και το 2012 όμως στη λίστα αυτή μπήκαν λίγο πάνω από 1200 άτομα με καθαρή περιουσιακή θέση άνω του ενός δισεκατομμυρίου δολλάρια έκαστο. Και το 2012, όπως και το 2011 και το 2010, πρώτος με περίπου 55 δις δολλ, ο Χελού Σλίμ, εκ Μεξικού, μεγιστάνας των τηλεπικοινωνιών, ενός χιλιοταλαιπωρημένου Μεξικού κάτω από τη στυγνή και απάνθρωπη ισχύ των καρτέλ κοκκαίνης και άλλων ναρκωτικών ουσιών.
Ναι, στη λίστα Forbes υπάρχει επακριβώς η ακόλουθη καταχώρηση:
(A/A θέσης περιουσία ηλικία δραστηριότητα εθνικότητα)
| 1153 | $1 billion | 55 | drug trafficking | Mexico |
Η λίστα του Forbes παρουσιάζει ένα κάποιο κοινωνιολογικό ενδιαφέρον, ως παραλειπόμενα. Για παράδειγμα ο μεγαλύτερος εν ζωή υπερπλούσιος είναι ένας Eλβετός, ετών 98. Ο νεαρότερος υπερζάπλουτος, είναι Γερμανός, ετών 29. Η συντριπτική πλειοψηφία είναι Kαυκάσιοι, αλλά εκπροσωπούνται επίσης η κίτρινη φυλή, και οι λατίνο. Ο “φτωχός συγγενής”, σε επίπεδο ανθρώπινων φυλών, οι μαύροι. Μόλις 3 επί συνόλου 1200, εκ των οποίων η μία είναι η γνωστή μας Αμερικανίδα δημοσιογράφος, Όπρα Γουίνφρι. Στην πρώτη θέση από πλευράς εθνικότητας, ποιος άλλος, οι ΗΠΑ, με 448 συμμετοχές. Δεύτερη η Ρωσία. Σε μεγάλη ποσοστιαία αύξηση από χρόνο σε χρόνο, Κίνα και Ινδία. Πολλοί Βραζιλιάνοι επίσης. Συνολικά οι 1200 εκπροσωπούν 48 χώρες. Εξυπακούεται επίσης ότι κατά συντριπτική πλειοψηφία είναι άνδρες, το γυναικείο φύλο αντιπροσωπεύεται με ένα πενιχρό 12 τοις εκατό. Ο διαβόητος Ρόκφέλλερ, ετών 97 πλέον, έχει καταπέσει στην 491η θέση, με την πενιχρή περιουσία των 2,5 δις δολλαρίων. Έναντι τέτοιου ποσού σίγουρα τρώει λάχανο την αρχαιότερη αιγυπτιακή μούμια στο Λούβρο!
Αναφορικά με τους τομείς δραστηριότητας, υπάρχουν τα πάντα: αυτοκινητοβιομηχανίες, εμπόριο και υπηρεσίες λιανικής και χονδρικής, κατασκευαστικός κλάδος, καλλυντικά και φάρμακα, ασφάλειες και ένδυση, μεταφορές, ναυτιλία και τουρισμός πολυτελείας, καζίνο και τζόγος, ζαχαρωτά και σοκολάτες, αλυσίδες πολυκαταστημάτων τύπου ΙΚΕΑ, ΖΑΡΑ κλπ, τραπεζικός κλάδος, μεταλλουργία, ηλεκτρονικά και εφαρμογές ίντερνετ, κτηματομεσιτικά, ζυθοποιεία, ενέργεια, διαφημιστικός κλάδος και ΜΜΕ, σούπερ μάρκετ, πετροχημικά προιόντα, τσιμεντοβιομηχανίες, αλκοολούχα ποτά, ορυκτά μεταλλεύματα, κλάδος τροφίμων, βαριά βιομηχανία, είδη αθλητισμού, σιδηρουργία, φυσικό αέριο, βιομηχανία κινηματογράφου και μουσικής, γκαλερί και εμπόριο τέχνης, ελαστικά, βιοτεχνολογία…
Για όσους ενδιαφέρονται για τα ποσοστά των θρησκειών μέσα σ’ αυτή την ομάδα, ένα 65 τοις εκατό χονδρικά είναι χριστιανοί όλων των δογμάτων, 15 τοις εκατό εβραίοι, περίπου στο 7 τοις εκατό οι ινδουιστές, άλλο ένα 7 τοις εκατό βουδιστές-σιντοιστές, γύρω στο 5 τοις εκατό οι μουσουλμάνοι. Αν υποθέσουμε ότι όλοι αυτοί πιστεύουν σε Θεό, αντί να πιστεύουν ότι είναι …θεοί οι ίδιοι. Λίγο θέλει ο άνθρωπος να την ψωνίσει…;
Δεν μας ενδιαφέρουν όμως ποιοι είναι αυτοί, τί χρώμα έχει το δέρμα τους, πότε γεννήθηκαν ή ποια είναι η εθνικότητά τους. Μας ενδιαφέρει τί κάνουν, και πώς αυτό που κάνουν έχει αντίκτυπο στις δικές μας ζωές, στην καθημερινότητά μας, στο περιβάλλον, στο μέλλον των παιδιών μας. Εάν ήταν άνεργοι, άστεγοι, λαθρομετανάστες, ή 3χρονα ορφανά πολέμου θα εστιάζαμε την προσοχή μας αλλού και θα διατυπώναμε στοιχεία, σκέψεις και πιθανές λύσεις παντελώς διαφορετικά απ αυτά που ακολουθούν. Άλλωστε, μιας και το πεπρωμένο φυγείν αδύνατον, κάποτε όλοι αυτοί θα φύγουν απ’ τη ζωή, και τη θέση τους θα πάρουν άλλοι. Το τί κάνουν, οι μέθοδοι τους, τα εργαλεία επιρροής και εξουσίας τους είναι αναλλοίωτα στο χρόνο, όχι αυτοί. Εξυπακούεται ότι το θέμα δεν εξαντλείται και θα επανέλθουμε εκ νέου με κάποια άλλη πτυχή της πλουτοκρατίας.
Σήμερα θα δούμε τις πολυεθνικές και το καθόλου σύγχρονο φαινόμενο των οιωνεί ολιγοπωλείων και μονοπωλείων που παραδοσιακά ανήκε στον μονάρχη και αργότερα στο κράτος, αλλά που σήμερα είναι στα χέρια της ληστρικής ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Θα μείνουμε στο σήμερα, και θα προσπαθήσουμε να βάλουμε τα πράγματα σε πλαίσιο μέσα από παραδείγματα, συμπληρωματικά των μεθόδων που αναπτύξαμε σε προηγούμενη ανάρτησή μας σχετικά με την παραγωγή, εκμετάλλευση και διακίνηση μπανάνας. Θα δώσουμε επίσης έμφαση και στον καταναλωτή, μια απ’ τις σταθερές, αν όχι τη μοναδική σταθερά της εξίσωσης.
‘Ενα παράδειγμα: Unilever
Η πολυεθνική Unilever είναι ένας από τους 5 παγκόσμιους κολοσσούς στα καθαριστικά πάσης φύσεως, από προσωπική υγιεινή -σαμπουάν, αφρόλουτρα, αποσμητικά- μέχρι καθαριότητα σπιτιού και ρουχισμού – πχ απορυπαντικά, λευκαντικά, υγρά σφουγγαρίσματος κλπ. Παράλληλα, μέσα από εξαγορές μικρότερων εταιριών διατροφικών προιόντων, είναι εξίσου παρούσα στην κατηγορία τροφίμων. Είναι η 18η μεγαλύτερη σε τζίρο εισηγμένη εταιρία του Λονδίνου, με 27 δις στερλίνες το 2011, και η μεγαλύτερη κατασκευάστρια παγωτών παγκοσμίως.
Κατέχει πάνω από 400 μάρκες προιόντων, που ενδεικτικά περιλαμβάνουν τις γνωστές μουστάρδες- μαγιονέζες- κέτσαπ Hellmann’s, Amora και Calve, την Knorr με τους κύβους και τις σούπες, τα ροφήματα Lipton, τα γαλακτοκομικά προιόντα Proactive και τα βούτυρα Becel. Επίσης, τα σαπούνια-αποσμητικά Dove, Rexona, Lux και Axe, τα φαρμακευτικά σαπούνια Fissan, τα απορρυπαντικά Omo και Persil, τα μαλλακτικά ρούχων Comfort ή τα προιόντα μαλλιών Sunsilk και Brylcreem.
Ένας από τους ιδρυτές της εταιρίας ήταν ο Ολλανδός Antonius Johannes Jurgens, απ’ τους μεγαλύτερους βιομήχανους μαργαρίνης και σαπουνιού στον κόσμο στις αρχές του 20ου αιώνα (αλλά και πολιτικός επίσης…). Ένας άλλος συνιδρυτής ήταν ο Βρετανός William Hesketh Lever, ο οποίος άνοιξε με τον αδελφό του εργοστάσιο σαπουνοποιίας. Αργότερα, οι Jurgens και Lever, από ανταγωνιστές στην ευρωπαική αγορά έγιναν συνεργάτες ιδρύοντας από κοινού την Unilever. Ο William Lever ήταν γνωστός για τη ρήση του “μόνο οι μισές μου διαφημίσεις έχουν αποτέλεσμα, αλλά δεν ξέρω ποιες μισές”.
Σήμερα διακινούνται στις χρηματαγορές και τα χαρτοφυλάκια απλών και θεσμικών επενδυτών 1.714.727.700 μετοχές της εταιρίας, με τιμή 0.16 έκαστη. Φημολογείται ότι ο μεγαλύτερος μέτοχος της εταιρείας είναι το …Βατικανό. Δεν είναι δυνατόν να επαληθευτεί με ασφάλεια και αξιοπιστία αυτή η φήμη, καθότι πουθενά στον κόσμο καμία εταιρεία δεν δημοσιεύει το μετοχολόγιό της. Επιπλέον, ο απλός κόσμος φαντάζεται αφελώς πως ο μεγαλύτερος μέτοχος μιας εταιρίας είναι αυτός που κατέχει πχ το 70%, το 80% ή το 99% των μετοχών της εταιρίας. ΛΑΘΟΣ. Στις σημερινές συνθήκες του λεγόμενου λαικού καπιταλισμού, όπου ο οποιοσδήποτε πολίτης μπορεί να μετατρέψει το εφάπαξ του σε αρκετές χιλιάδες μετοχές μισής ντουζίνας εισηγμένων στο χρηματιστήριο εταιριών, ένας μέτοχος με μόνο το 5% του μετοχικού κεφαλαίου μπορεί κάλλιστα να είναι ο μεγαλύτερος ή ο κύριος μέτοχος της δεδομένης επιχείρησης, διότι όλοι οι άλλοι χωριστά έχουν δεκαδικά ή εκατοστά αυτού του ποσοστού.
Εάν η ανθρωπότητα επιθυμεί να αντιμετωπίσει την παγκοσμιοποίηση, και τα δεινά που αυτή επιφέρει, όπως τα ολιγοπώλεια ή τα οιωνεί μονοπώλεια μέσα απ την υπεργιγάντωση των πολυεθνικών, και συνεκδοχικά τις στρεβλώσεις της αγοράς και του νομοθετικού πλαισίου, τη κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης που στραγγαλίζει εν τη γενέσει του τον ανταγωνισμό, τις υψηλές τιμές τελικού προιόντος, που αποβαίνουν σε βάρος του καταναλωτή, καθότι ο τελευταίος δεν έχει επιλογές εφόσον δεν υπάρχουν ανταγωνιστές, την καθήλωση μισθών των εργαζομένων, τον εκβιασμό των μαζικών απολύσεων, την κατάρρευση εργασιακών δικαιωμάτων και πολλά άλλα κοινωνικο-οικονομικά φαινόμενα, που αναπτύσσονται σαν δηλητηριώδη μανιτάρια στην ιδιωτική αλλά και τη δημόσια σφαίρα, τότε αυτό που μας ενδιαφέρει είναι να μελετήσουμε και να κατανοήσουμε τους μηχανισμούς γένεσης και τη δυναμική του εταιρικού υπεργιγαντισμού μέσα στον φιλελευθερισμό ή τον νεοφιλελευθερισμό, κι όχι να σπαταλούμε το χρόνο μας σε άσχετα πληφοροφορικά δεδομένα μηδενικής προστιθέμενης αξίας όπως η ηλικία, το φύλο, η καταγωγή, τα χόμπυ ή οι διατροφικές συνήθειες των μετόχων ή των ιδρυτών μιας εταιρίας. Εάν τέτοια άσχετα δεδομένα είχαν όντως κάποια αξία, θα αποτελούσαν στοιχεία της αντιστασιακής στρατηγικής μας, μέρος της άμυνάς μας, αφετηρία μας για να αντιστρέψουμε τη διαφαινόμενη νέα τάξη πραγμάτων όπως αυτή εξελίσσεται μέσα από τον άκρατο φιλελευθερισμό. Και εάν τέτοια άσχετα δεδομένα είχαν όντως κάποια αξία γιατί να μην τα εφαρμόσει κανείς και επί του συνόλου των πελατών-καταναλωτών μιας πολυεθνικής; Η ισχύς μιας επιχείρησης πηγάζει απ’ το πελατολόγιό της, αυτό το ξέρει κι ο πλέον εξαθλιωμένος Πακιστανός γυρολόγος στο Σύνταγμα.
Οι πελάτες όμως είναι και η μεγάλη της αδυναμία, εάν τους χάσει, χάθηκε.
Ένας πολίτης που θέλει όντως να τα βάλει με τον υπεργιγαντισμό των πολυεθνικών μπορεί να εστιάσει τη προσοχή του και το χρόνο του στην έξυπνη ενημέρωση και τον γόνιμο προβληματισμό:
· Πώς μια πολυεθνική εισβάλει σε μια αγορά;
· Πώς εκβιάζει το εθνικό νομοθετικό πλαίσιο μιας αγοράς;
· Πόσο επιθετική είναι στις εξαγορές ή τις συγχωνεύσεις των ανταγωνιστών της;
· Τί είδους πειράματα κάνει στα πλαίσια της ανάπτυξης των προιόντων της;
· Χρησιμοποιεί πειραματόζωα;
· Καταστρέφει το περιβάλλον;
· Εξαγοράζει πολιτικούς;
· Χρηματοδοτεί κόμματα;
· Γοητεύει τους πελάτες της με προγράμματα φιλανθρωπίας, αναπτύσσεται στο χώρο της εκπαίδευσης χρηματοδοτώντας αφειδώς υποτροφίες και προετοιμάζοντας έτσι σταδιακά και προς όλες τις κατευθύνσεις τον “στρατό” της, από τις τάξεις του οποίου θα διορίσει μάνατζερ, αβαντάρει μέλλοντες υπουργούς, διορίσει δικαστές ή μέλη “ανεξάρτητων Ρυθμιστικών Αρχών” τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και διεθνές;
· Εξασφαλίζει την ποινική της ασυλία και “πέφτει στα μαλακά” σε περίπτωση καταδίκης, όπως η MICROSOFT ή η SIEMENS για παράδειγμα;
· Ποια η στάση του πολυεθνικού υπεργίγαντα σε επίπεδο πρώτων υλών για την κατασκευή των προιόντων του; Μήπως χρηματοδοτεί πραξικοπήματα και δικτατορίες στην Αφρική ή τη Λατινική Αμερική ή την Ασία διότι από την τάδε χώρα χρειάζεται την χ πρώτη ύλη, από τη δείνα χώρα χρειάζεται τη ψ πρώτη ύλη, τις οποίες στη συνέχεια μεταφέρει σε τρίτη ήπειρο όπου έχει τα εργοστάσια παραγωγής/κατασκευής έναντι μισθών πείνας;
· Τί ιατροφαρμαευτική κάλυψη προσφέρει στο προσωπικό της;
· Πώς συμμετέχει στη δημόσια υγεία, τηρώντας πρότυπα, ή το εργατικό δίκαιο;
· Πώς “ισολογίζονται” τα τυχόν μειονεκτήματα τέτοιων πρακτικών με τη δημιουργία θέσεων εργασίας;
· Πώς διαπλέκονται η επιχειρηματικότητα με την πολιτική μέσα ακριβώς από την ύφεση ή την ανάπτυξη μιας οικονομίας;
· Πώς στραγγαλίζεται μια εθνική αγροτική παραγωγή μέσα από την μονοκαλλιέργεια;
· Πώς οι πρακτικές των πολυεθνικών διαμορφώνουν εντέλει την πραγματικότητα έτσι όπως την αντιλαμβανόμαστε;
Εάν ένας πολίτης θέλει, μπορεί μετά από πάρα πολλή μελέτη, ψάξιμο και προσωπικό χρόνο να απαντήσει αρκετές απ’ όλες αυτές τις ερωτήσεις, και να αποφασίσει στη συνέχεια αν θα μπουκοτάρει τον πολυεθνικό γίγαντα και όλα του τα προιόντα. Κι επειδή δεν είναι εύκολο να το κάνει αυτό κάθε ένας χωριστά, οι πολίτες συνασπίζονται σε -σοβαρά κι αξιόπιστα- Ινστιτούτα Καταναλωτή, ή -σοβαρές κι αξιόπιστες- ΜΚΟ που αναλαμβάνουν να ελέγχουν, να αξιολογούν και να δημοσιεύουν τα δεδομένα αυτά, ξεμπροστιάζοντας τις παρατυπίες και τις ανομίες, την κατάχρηση και τον εκβιασμό, μεταφέροντας τη “μάχη” του Γολιάθ με τους Δαυίδ στην πρώτη γραμμή: τη ΜΙΜΗΣΗ του συνειδητοποιημένου ή του ασυνείδητου καταναλωτικού ήθους, και της καταναλωτικής συμπεριφοράς.
Τα Ινστιτούτα Προστασίας Καταναλωτή της Γερμανίας είναι πανίσχυρα και κυριολεκτικά τα τρέμουν οι επιχειρήσεις, γι’αυτό και μεριμνούν τα προιόντα τους να είναι υψηλών προδιαγραφών ποιότητας, ασφάλειας και ανθεκτικότητας.
Στην Ελλάδα, το ΙΝΚΑ είναι ένα αναιμικό αντίγραφο μηδαμινής επιρροής ακριβώς γιατί ο μέσος Έλληνας καταναλωτής, παραγνωρίζει την αξία των όπλων του, ενώ παράλληλα “εκπαιδεύεται” με ιδιαίτερη ευκολία στη στείρα και ρηχή σκέψη μέσα από τα πρωινάδικα της Ρούλας, της Ελένης και της κάθε τυχάρπαστης καλλονής εφαρμόζοντας έτσι ανώδυνα, στείρα, και ασφαλή για τις επιχειρήσεις κριτήρια αξιολόγησης της υφιστάμενης κατάστασης, όπως τα χόμπυ, η καταγωγή, το τελευταίο μοντέλο αυτοκινήτου και τα γαργαλιστικά της κρεβατοκάμαρας του εγχώριου και του διεθνούς τζετ σετ.
Το ερώτημα λοιπόν που θα ήταν ωφέλιμο για μας θα μπορούσε να διατυπωθεί κι ως εξής: με ποια κριτήρια θα αξιολογήσω μια εθνική ή μια πολυεθνική επιχείρηση; Oικονομικά, κοινωνικά, ηθικά, δεοντολογικά, νομικά, περιβαλλοντικά; Με ποια κριτήρια θα αξιολογήσω τον εαυτό μου ως καταναλωτή; Ποιό είναι το δικό μου όπλοαπέναντι σε μια επιχείρηση που παρουσιάζει συμπτώματα γιγαντισμού μέσα από επιθετικές συγχωνεύσεις, κι εξαγορές, ή μια αέναη θυγατρικοποίηση των υπηρεσιών της, ή “κλωνοποίηση” των προιόντων της;
Σύσσωμοι οι καταναλωτές αντιλαμβάνονταν μέχρι πρότεινος ένα κριτήριο με την πρώτη: “παραπλήσια προιόντα, με διαφορετικές τιμές, άρα αγοράζω το φθηνότερο”. Θα μπορούσε να τους περιγράψει κανείς χωρίς να απέχει πολύ απ’ την πραγματικότητα ότι ήταν καταλανωτικά “αμμόρφωτοι”, αφελείς και αγαθοί. Και αδιαφορούσαν να ρίξουν μια ματιά στα ψιλά κυρίως των διατροφικών προιόντων και αδυνατούσαν να καταλάβουν τί διάβαζαν: τα συστατικά τους, τις ουσίες, τα συντηρητικά, με μόνη εξαίρεση -κι αυτή όχι πάντα- την ημερομηνία λήξης.
Όμως η ενημέρωση, ο προβληματισμός, η συνειδητοποίηση γέννησε περισσότερα κριτήρια: “υγιεινό και φιλικό προς το περιβάλλον αλλά ακριβότερο στην τιμή προιόν, εναντίον φθηνότερου στην τιμή, αλλά καταστρεπτικού στην υγεία και το περιβάλλον: προτιμώ το ακριβότερο”. Κάπως έτσι γεννήθηκαν τα βιολογικά προιόντα, ή τα προιόντα που δεν έχουν δοκιμαστεί σε πειράματα με ζώα, ή τα προιόντα που σέβονται τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μιας τοπικής κοινωνίας, δημιουργώντας παράλληλα θέσεις εργασίας, ή τα πάσης φύσεως σήματα και σφραγίδες πιστοποίησης ότι το χαρτί συσκευασίας είναι ανακυκλωμένο, το μέταλλο γαλβανισμένο, τα αυγά είναι από κοτόπουλα ελευθέρας βοσκής και όχι από πτηνοτροφεία όπου η κτηνωδία και ο βασανισμός ξεπερνούν κάθε όριο, ο παραγωγός είναι κοινός**.
Οι ίδιες συνθήκες ενημέρωσης, προβληματισμού, και συνειδητοποίησης συμβάλλουν συνέχεια στο να γίνουν σταδιακά κτήμα του καταναλωτικού κοινού οι επιβλαβείς επιπτώσεις του τσιγάρου, η επικίνδυνη ασπαρτάμη, και μια ατέλειωτη σειρά καρκινογόνων σταθεροποιητών και συντηρητικών στα τρόφιμα, κυρίως της σειράς “Ε3xx”, καθώς και το ψέκασμα αμέτρητων τροφών με διαλύμματα του αζώτου ώστε να μασκαρεύεται η φυσική τους αλλοίωση και να φαίνονται φρεσκοκομμένα ή φρεσκοσφαγμένα ακόμη και μετά από μέρες ή βδομάδες αδιάθετης στοιβασίας στα ράφια των σούπερ μάρκετ… – ευτυχώς αυτό το οικτρό φαινόμενο στην Ελλάδα δεν έχει γενικευθεί ακόμη, παρά εμφανίζεται μόνο στις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Άλλο παράδειγμα: αγοράζετε κιμά. Πώς; Η παραδοσιακή νοικοκυρά πήγαινε στο χασάπη ζητούσε ένα κιλό, ο χασάπης της πέρναγε το κρέας απ’ τη μηχανή και της έδινε κιμά. Σήμερα ο καταναλωτής αγοράζει “έτοιμο” κιμά αεροστεγώς συσκευασμένο σε μια βάση φελιζόλ με διαφανές σελοφάν από πάνω, ή κεφτεδάκια και μπιφτέκια πλασμένα έτοιμα για μαγείρεμα. Μόνο που αυτός ο κιμάς έχει διογκωτικές ύλες, και αν τον δοκιμάσετε θα διαπιστώσετε ότι κάτι δεν πάει καλά στην “υφή” του κεφτέ που σας θυμίζει αφρολέξ…. ΔΕΝ είναι ιδέα σας. Έχετε αγοράσει και ΠΛΗΡΩΣΕΙ ένα κιλό κιμά από …700 γραμμάρια κρέας!
Όχι μόνο αυτό, αλλά τί να πρωτοπιάσει και τί να πρωτοαφήσει κανείς;
Ευτυχώς, ο κόσμος μπουχτισμένος από την ποσότητα εις βάρος της ποιότητας γυρνάει σιγά σιγά προς τα πίσω: στις παραδοσιακές σπιτικές συνταγές με την ευρύτερη έννοια του όρου. Δεν είναι τυχαίο που η επιμορφωτική βιομηχανία -εκδοτικοί οίκοι, περιοδικά υγείας κλπ- διέβλεψαν σωστότατα μια μοναδική επιχειρηματική ευκαιρία. Σήμερα υπάρχουν ράφια επί ραφιών βιβλιοπωλείων στις ΗΠΑ και την Ευρώπη με εγχειρίδια “φτιάξτο μόνος σου”, ή σειρές του τύπου “πώς να φτιάξετε” σπιτικό γιαούρτι, σπιτικό σαπούνι, σπιτικές μάσκες ομορφιάς, και αδυνατίσματος με προιόντα της φύσης, πώς να παρασκευάσετε αιθέρια έλαια από λουλούδια, να κατασκευάσετε διακοσμητικά κεριά, να ψήσετε το δικό σας ψωμί, ή να φτιάξετε το δικό σας κρασί, να μαγειρέψετε χρησιμοποιώντας τα δικά σας αγνά μυρωδικά απ τα δικά σας γλαστράκια, να δοκιμάσετε την επιδεξιότητά σας και -γιατί όχι- το κρυφό σας ταλέντο στο σχεδιασμό, τη συναρμολόγηση, την περιποίηση των δικών σας μικροεπίπλων, ή κοσμημάτων, ή ρούχων: ο σύγχρονος δυτικός άνθρωπος, την ώρα που σχεδιάζει ρομπότ και εφαρμογές ιατρικής νανοτεχνολογίας ανακαλύπτει ισχυρή την ανάγκη μέσα του να δημιουργήσει ο ίδιος, να σκεφτεί με τα χέρια, να αναστήσει πανάρχαιες γνώσεις που περνούσαν παραδοσιακά από γέροντες σε νέους ως “μυστικά του μάστορα”, να επιβραδύνει τους ρυθμούς της παλαβής ζωής του, να γαληνέψει ψυχικά και διανοητικά στις ταχύτητες, τους κύκλους, τους ρυθμούς και τη σοφία της Φύσης.
Οι πολυεθνικές, είναι ηλίου φαεινότερον, εργάζονται στην αντίθετη κατεύθυνση: εισβάλλουν και στην τελευταία γωνιά του πλανήτη με σκοπό την υπερεκμετάλλευση, την μεγιστοποίηση οικονομιών κλίμακος, τον έλεγχο των τιμών, την εξουσία του ολιγοπωλείου και ει δυνατόν του μονοπωλείου, τον ανούσιο υλισμό, το σαράκι της πολυτέλειας. Αντιλαμβάνονται τα πάντα, τόσο τα υλικά όσο και τα άυλα, τόσο τα άφθονα όσο και τα σπάνια με όρους χρηματιστηριακής αξίας. Δεν είναι όμως έτσι, και δεν πρέπει να το αφήσουμε να γίνει έτσι.
Το βασικότερο λοιπόν όπλο του καταναλωτή είναι η ΕΠΙΛΟΓΗ, και μάλιστα η συνειδητοποιημένη, έλλογη, κατασταλαγμένη επιλογή η οποία υπακούει σε πολλαπλά κριτήρια. Ένα άλλο όπλο είναι η συνειδητοποιημένηαντίσταση στις μόδες, και στα “κοινωνικά πρότυπα” με τα οποία οι κοινωνίες αλλά και τα άτομα προσμετρούν την αξία του Ανθρώπου. Το γεγονός ότι λόγου χάρη, ο Βαρδινογιάννης έχει την οικονομική δυνατότητα να τρώει κάθε μέρα γαλλικό πατέ χήνας και να πίνει το ακριβότερο κονιάκ του κόσμου δεν τον καθιστά ούτε καλύτερο άνθρωπο, ούτε καν πιο ευτυχισμένο. Αντιθέτως, για πολλούς συνειδητοποιημένους ανθρώπους, ο Βαρδινογιάννης είναι ένας ανάλγητος κι ανήθικος άνθρωπος διότι μπροστά στην ιδιοτελή ηδονή της κατανάλωσης γαλλικού πατέ διαγράφει απ’ το σύστημα ηθικών αξιών του το εξής δεδομένο: το πατέ προέρχεται από το σηκώτι της αρσενικής χήνας. Τα ζώα υποβάλλονται στο μαρτύριο της καταναγκαστικής και συνεχούς τροφής με σκοπό την πάχυνση του συκωτιού, σε σημείο που φτάνουν τα σπλάχνα τους και καταρρέουν. Αφού αποσπαστεί το συκώτι για περαιτέρω επεξεργασία, το υπόλοιπο ζώο καταλήγει στη χωματερή ή για κρεατάλευρα. Και αυτός είναι ο λόγος που το πατέ είναι τόσο ακριβό προιόν. Διότι μαζί με το συκώτι αγοράζετε στην ουσία ολόκληρη τη χήνα. Έλα όμως που είναι ένα πανίσχυρο στάτους-σύμπολ πλούτου, καταξίωσης και επιτυχίας. Ποιος το καθορίζει αυτό; O νόμος της ΜΙΜΗΣΗΣ, εγγενές χαρακτηριστικό όλων των έμβιων όντων στη Φύση. Εάν κάθε φορά που ο κάθε Βαρδινογιάννης εμφανιζόταν με ένα πατέ στο χέρι έβλεπε τα βλέμματα δυσφορίας, περιφρόνησης ή ειρωνείας, τότε σύντομα θα άλλαζε πρότυπα και συνήθειες.
Σας είπα ήδη και το πιστεύω ακράδαντα, οι πολυεθνικές χωρίς αφελή, ανενημέρωτο, αδιάφορο καταναλωτή είναι σαν τζούφιο σύκο πεσμένο στο χώμα. Ούτε οι κατσίκες δεν θα το πλησιάσουν. Γι’αυτό και θα κλείσω τη σημερινή ανάρτηση με ένα εκ πρώτης περιπαιχτικό και προβοκατόρικο, αλλά κατά βάθος σοβαρότατο, ανατρεπτικό, σχεδόν επαναστατικό κι ίσως επικίνδυνο, για την τάξη πραγμάτων, ερώτημα:
Στη φωτογραφία που βλέπετε τί βλέπετε ακριβώς; 500 εταιρίες που συνασπίζονται σε 10 πολυεθνικούς γίγαντες; 10 αδηφάγες πολυεθνικές οβιδιακά μεταμορφωμένες σε 500 μάρκες; Ή μήπως 7 δισεκατομμύρια ανάδοχους καταναλωτές;
Το ερώτημα δικό μου. Η απάντηση δική σας!
http://ntianoupoli.com