Το γεγονός ότι ο Καστανέντα συνέδεσε όλες αυτές τις διδασκαλίες και τις παραδόσεις δημιουργεί το ερώτημα, μήπως όλες οι ιστορίες για τον Δον Χουάν και για άλλους σαμάνους που συμπεριέλαβε στο έργο του δεν ήταν τίποτε άλλο παρά δημιουργήματα της φαντασίας ενός χαρισματικού συγγραφέα.
Μυστήριο καλύπτει το πρόσωπο του συγγραφέα και έχουν διατυπωθεί πολλές απόψεις για την ηλικία του και την καταγωγή του. ενώ στις φωτογραφήσεις κάλυπτε σχεδόν εντελώς το πρόσωπα του. Η αλήθεια είναι ότι στα Βιβλία του υπάρχουν πολλές ανακρίβειες και ισχυρισμοί που δεν θα περίμενε κανείς από έναν επιστήμονα. Εξιστορεί, για παράδειγμα, την περιήγηση του με τον Δον Χουάν στην έρημο Σονόρα. Όποιος έχει επισκεφθεί τη Σονόρα γνωρίζει ότι το καλοκαίρι η θερμοκρασία ξεπερνάει τους 38° υπό σκιά και δεν πέφτει σχεδόν καθόλου τη νύχτα. Κάποιες φορές, το θερμόμετρο δείχνει για εβδομάδες ολόκληρες 43ο ή 44° . Ακόμα και οι νομάδες που έχουν εξασκηθεί στις πιο ακραίες συνθήκες αποφεύγουν την έρημο.
Μυστήριο καλύπτει το πρόσωπο του συγγραφέα και έχουν διατυπωθεί πολλές απόψεις για την ηλικία του και την καταγωγή του. ενώ στις φωτογραφήσεις κάλυπτε σχεδόν εντελώς το πρόσωπα του. Η αλήθεια είναι ότι στα Βιβλία του υπάρχουν πολλές ανακρίβειες και ισχυρισμοί που δεν θα περίμενε κανείς από έναν επιστήμονα. Εξιστορεί, για παράδειγμα, την περιήγηση του με τον Δον Χουάν στην έρημο Σονόρα. Όποιος έχει επισκεφθεί τη Σονόρα γνωρίζει ότι το καλοκαίρι η θερμοκρασία ξεπερνάει τους 38° υπό σκιά και δεν πέφτει σχεδόν καθόλου τη νύχτα. Κάποιες φορές, το θερμόμετρο δείχνει για εβδομάδες ολόκληρες 43ο ή 44° . Ακόμα και οι νομάδες που έχουν εξασκηθεί στις πιο ακραίες συνθήκες αποφεύγουν την έρημο.
Εντούτοις, ο Κάρλος και ο Δον Χουάν εμφανίζονται στο Βιβλίο να περιπλανούνται πρωί, μεσημέρι και απόγευμα στην έρημο, να περνούν όλη την ημέρα τους εκεί τον Ιούνιο, τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο, να ανεβαίνουν
στους γύρω λόφους, να πιάνουν λαγούς και να ψήνουν φίδια στη φωτιά. Ο Καστανέντα αναφέρει ότι στις 29 Ιουνίου — ο Ιούνιος είναι ο πιο ζεστός μήνας στη Σονόρα — πέρασε όλη την ημέρα του στην έρημο, κυνηγώντας πουλιά. Ήταν μάλιστα, τόσο απορροφημένος από τις ασχολίες του. που ξέχασε να φάει. Περίεργο είναι και ένα άλλο περιστατικό, που αναφέρεται ότι συνέβη τον Δεκέμβριο. Ένα βράδυ ο μεγάλος σαμάνος-δάσκαλος κούρνιασε σε έναν βράχο, ενώ η δυνατή βροχή μούσκευε το παντελόνι του που τον ενοχλούσε και δεν τον άφηνε να κοιμηθεί όλη τη νύχτα. Οι νομάδες, όμως γνωρίζουν ότι τον χειμώνα σε αυτήν την περιοχή κάνει πολύ κρύο. ενώ στα υψίπεδα πέφτει χιόνι. Επομένως, οι νύχτες είναι πολύ κρύες και συχνά επικρατεί παγετός, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να κοιμηθεί άνθρωπος στην ύπαιθρο.
Η κριτική
Ο Αμερικάνος συγγραφέας Ρίτσαρντ ντε Μιλ έμεινε έκπληκτος από τις παραπάνω ιστορίες και από πλήθος άλλων ανακριβειών στα κείμενα του μαθητή του σαμάνου. Κάρλος Καστανέντα. Ανέλυσε, έτσι τα τέσσερα πρώτα βιβλία του Καστανέντα και προσπάθησε να δει τι κρύβεται πίσω από τα διηγήματα του. ποιος ήταν ο αινιγματικός Δον Χουάν και αν η διδαακαλία που παρουσιάζεται μπορεί να είναι όντως η διδασκαλία ενός σαμάνου των Γιάκι. Οι πολλές αντιφάσεις, σημεία τα οποία ήταν «δανεισμένα» από άλλα κείμενα, αλλά και χρονολογίες που ο Καστανέντα αναφέρει στο Βιβλίο του. θέλοντας να το κάνει να μοιάζει με μονογραφία, οδήγησαν τον Ντε Μιλ στη δημόσια αποκήρυξη της εγκυρότητας των Βιβλίων. Για παράδειγμα, στο Βιβλίο «Μια ξεχωριστή πραγματικότητα», γράφει ότι στις 6 Σεπτεμβρίου 1968 κυνηγούσε λαγούς στη Σονόρα μαζί με τους Ίντιος ενώ την ίδια ημερομηνία γράφει ένα μακροσκελές γράμμα προς τον εθνοΒοτανολόγο φίλο του Γκόρντον Γουάσον ενώ βρίσκεται στο Λος Άντζελες. Ο Ρίτσαρντ ντε Μιλ απεφάνθη ότι ο Καστανέντα ήταν ένας φαντασιοκόπος. που επινόησε τις ιστορίες για τον Δον Χουάν. Το περιεχόμενο των βιβλίων του Καστανέντα ήταν αποτέλεσμα έρευνας στη βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου και μελέτης της βιβλιογραφίας για τον σαμανισμό. Πρόκειται, λοιπόν, για μυθιστορήματα, το περιεχόμενο των οποίων δεν ήταν τίποτα λιγότερο και τίποτα περισσότερο από μια σύνθεση στοιχείων από πολλές παραδόσεις. 0 Καστανέντα οργάνωσε μια απάτη, που παρουσιάστηκε την κατάλληλη στιγμή, αφού ήταν η εποχή που η μαζική κουλτούρα ήταν έτοιμη να απορροφήσει αντίθετα προς αυτήν ιδεολογικά κινήματα, και έργα όπως αυτά του Καστανέντα λατρεύονταν από τους νέους του δυτικού κόσμου.