Οι Κύκλωπες ήταν γιοί του Ποσειδώνα, που έφεραν έναν και μοναδικό οφθαλμό στην μέση του μετώπου. Αναφέρονται στην Οδύσσεια ως κατοικούντες, πιθανώς, στην νήσο Σικελία, στη Δυτική Μεσόγειο. Άγριοι, χωρίς κάποια στοιχεία πολιτισμού και κοινωνικής οργάνωσης, εξόντωναν (και έτρωγαν) όσους πλησίαζαν στην περιοχή τους. Ποια είναι όμως η πραγματικότητα πίσω από τον μύθο;
Ο Οδυσσέας και οι ναύτες του προσορμίστηκαν στην ακτή τους και εγκλωβίστηκαν στη σπηλιά του ισχυρότερου από αυτούς, του Πολύφημου. Τελικά μετά από ένα περιβόητο τέχνασμα του Οδυσσέα τύφλωσαν τον Κύκλωπα και κατόρθωσαν να διαφύγουν, όχι όμως χωρίς απώλειες.
Τι κρύβεται όμως πίσω από τον αρχαίο ελληνικό μύθο;
Τα απολιθωμένα κρανία νάνων ελεφάντων της Πλειστόκαινου περιόδου που είναι διάσπαρτα σε όλες τις παράκτιες σπηλιές στην Ιταλία και στα ελληνικά νησιά πιθανότατα ενέπνευσαν τους Κύκλωπες με το ένα μάτι στην αρχαία ελληνική μυθολογία.
Διαβάστε επίσης
Κατά την εποχή των παγετώνων της Πλειστόκαινου περιόδου (πριν από 2.580.000 έως 11.700 χρόνια), υπήρχαν χερσαίες γέφυρες που επέτρεπαν στους αρχαίους ελέφαντες να μετακινηθούν στην αναδυόμενη ξηρά για να ξεφύγουν από τα αρπακτικά ή και να βρουν νέες πηγές τροφής. Καθώς η στάθμη της θάλασσας άρχισε να ανεβαίνει στη Μεσόγειο, αυτοί οι αρχαίοι ελέφαντες παγιδεύτηκαν και έπρεπε να ανταγωνίζονται μεταξύ τους για περιορισμένες ποσότητες τροφής. Σύμφωνα με τον κανόνα των νησιών, τα θηλαστικά τείνουν να συρρικνώνονται ή να μεγαλώνουν ανάλογα με τη διαθεσιμότητα των πόρων στο περιβάλλον τους.
Οι απομονωμένοι αρχαίοι ελέφαντες εξελίχθηκαν σε διαφορετικά είδη ανάλογα με το νησί στο οποίο βρέθηκαν. Αυτοί που βρέθηκαν στην Κύπρο είχαν ύψος περίπου 2 μέτρα, σχεδόν διπλάσιο από αυτούς που βρέθηκαν στη Σικελία και τη Μάλτα. Οι αρχαίοι ελέφαντες ζούσαν σε σχετική ειρήνη έως ότου οι άνθρωποι βρήκαν το δρόμο τους στα νησιά πριν από περίπου 11.000 χρόνια. Μέσα σε έναν αιώνα, κυνηγήθηκαν υπερβολικά και εξαφανίστηκαν.
Όταν οι Ρωμαίοι και οι Έλληνες ήρθαν στα νησιά της Μεσογείου, το μόνο που είχε απομείνει ήταν κρανία διπλάσια σε μέγεθος από αυτά των ανθρώπων. Αυτά τα ογκώδη κρανία είχαν επίσης μια μεγάλη τρύπα ακριβώς στο κέντρο και οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι λανθασμένα πίστευαν ότι ήταν η κόγχη του ματιού. Στην πραγματικότητα, ήταν η θέση της σύνδεσης της προβοσκίδας του αρχαίου ελέφαντα.