Ο διαβόητος λήσταρχος που έγινε θρύλος της ελληνικής λαϊκής παράδοσης
Στις 12 Ιουλίου 1856 πέφτει νεκρός κοντά στο Ζεμενό Βοιωτίας ένας από τους πιο γνωστούς ληστές του νεοελληνικού κράτους, ο Χρήστος Νάτσιος, περισσότερο γνωστός ως Νταβέλης. Ήταν μόλις 24 ετών. Παρότι η δράση του διήρκεσε λίγα μόλις χρόνια, το όνομά του έμελλε να συνδεθεί με θρύλους, ιστορίες και μυστήρια που επιβιώνουν μέχρι σήμερα.
Ο Νταβέλης υπήρξε μια από τις πιο αμφιλεγόμενες μορφές της ελληνικής ιστορίας του 19ου αιώνα. Για άλλους ήταν ένας αδίστακτος ληστής, ενώ για άλλους μια μορφή λαϊκού εκδικητή που αντιστάθηκε στην εξουσία και στις ξένες δυνάμεις της εποχής.
Διαβάστε επίσης:
Η σκοτεινή πλευρά της Δούκισσας της Πλακεντίας
Η καταγωγή και τα πρώτα χρόνια
Το πραγματικό του όνομα ήταν Χρήστος Νάτσιος. Σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη γεννήθηκε περίπου το 1832, πιθανότατα στο Στείρι Βοιωτίας, αν και νεότερες μελέτες υποστηρίζουν ότι καταγόταν από την Αράχωβα, ενώ υπάρχουν και αναφορές που τον συνδέουν με τα Στύρα Ευβοίας.
Προτού ακολουθήσει τον δρόμο της παρανομίας, ως έφηβος εργαζόταν ως βοσκός σε μοναστηριακά κοπάδια, μεταφέροντας γάλα στην Αθήνα. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, μια προσωπική περιπέτεια με μοναστήρι και μια άδικη κατηγορία για κλοπή τον οδήγησαν στη σύγκρουση με τις αρχές και τελικά στη φυγή του στα βουνά.
Από φυγάς σε λήσταρχος
Η ζωή του άλλαξε οριστικά όταν, σε επεισόδιο με απόσπασμα χωροφυλάκων, σκότωσε έναν χωροφύλακα και αναγκάστηκε να διαφύγει.
Αρχικά εντάχθηκε στη συμμορία του συγγενή του, του γνωστού ληστή Κακαράπη (Μπελούλια). Πολύ σύντομα όμως δημιούργησε τη δική του ομάδα, αποκτώντας φήμη σε ολόκληρη την Αττική, τη Βοιωτία και τη Στερεά Ελλάδα.
Η απαγωγή του Γάλλου αξιωματικού που τον έκανε διάσημο
Το περιστατικό που τον έκανε γνωστό σε όλη την Ελλάδα σημειώθηκε το 1855, κατά τη διάρκεια του Κριμαϊκού Πολέμου.
Εκείνη την περίοδο η Αθήνα βρισκόταν υπό την πίεση των Μεγάλων Δυνάμεων και ο Πειραιάς είχε καταληφθεί από αγγλογαλλικά στρατεύματα. Ο Νταβέλης απήγαγε έναν Γάλλο αξιωματικό του εκστρατευτικού σώματος στην οδό Πειραιώς και απαίτησε λύτρα.
Η ελληνική κυβέρνηση κατέβαλε περίπου 30.000 χρυσές δραχμές για την απελευθέρωσή του, επιδιώκοντας να αποφύγει διεθνή διπλωματική κρίση αλλά και πιθανές αποκαλύψεις για σχέσεις μεταξύ ληστών και πολιτικών παραγόντων της εποχής.
Το γεγονός εκτόξευσε τη φήμη του Νταβέλη, ο οποίος αντιμετωπίστηκε από μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης ως άνθρωπος που τόλμησε να ταπεινώσει τις ξένες δυνάμεις.
Οι θρύλοι γύρω από το όνομά του
Με τα χρόνια η πραγματική ιστορία μπλέχτηκε με τον θρύλο.
Οι πιο γνωστές αφηγήσεις θέλουν τον Νταβέλη να κατεβαίνει μεταμφιεσμένος στην Αθήνα, να πίνει καφέ ανενόχλητος στα καφενεία και να επιστρέφει στα κρησφύγετά του χωρίς κανείς να τον αναγνωρίζει.
Ακόμη πιο γνωστός είναι ο μύθος που τον συνδέει με το Σπήλαιο Νταβέλη στην Πεντέλη και μια μυστική υπόγεια σήραγγα που οδηγούσε στη βίλα της Δούκισσας της Πλακεντίας. Αν και η ιστορία αυτή δεν επιβεβαιώνεται από ιστορικές πηγές, εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους πιο διαδεδομένους αστικούς θρύλους της Αθήνας.
Η τελευταία μάχη στο Ζεμενό
Την άνοιξη του 1856 η δράση του κορυφώθηκε.
Μετά από σειρά επιθέσεων κατά της Χωροφυλακής και πληροφορίες που προέκυψαν από την αλληλογραφία της Ιταλίδας κόμισσας Λουίζας Μπανκόλι, η οποία φέρεται να προσπαθούσε να τον φυγαδεύσει στην Ιταλία, οι αρχές εντόπισαν τις κινήσεις της συμμορίας.
Κοντά στο Ζεμενό Βοιωτίας, ισχυρή δύναμη χωροφυλάκων περικύκλωσε τον Νταβέλη.
Σύμφωνα με την παράδοση, κατά τη διάρκεια της συμπλοκής ο λήσταρχος πρότεινε μονομαχία στον πρώην υπαρχηγό του Γιάννη Μέγα, ο οποίος είχε πλέον ενταχθεί στη Χωροφυλακή.
Ο Νταβέλης κατάφερε να τον σκοτώσει, όμως λίγα δευτερόλεπτα αργότερα έπεσε και ο ίδιος νεκρός από τα πυρά των χωροφυλάκων, φωνάζοντας την περίφημη φράση:
«Ούτε ο Νταβέλης στα βουνά ούτε ο Μέγας στα παλάτια».
Το τέλος ενός θρύλου
Μετά τον θάνατό του, οι αρχές αποκεφάλισαν τον Νταβέλη και το κεφάλι του εκτέθηκε δημόσια στην Πλατεία Συντάγματος, πρακτική που εφαρμοζόταν εκείνη την εποχή ως παραδειγματική τιμωρία απέναντι στη ληστεία.
Ωστόσο, αντί να σβήσει η φήμη του, ο θάνατός του γέννησε ακόμη περισσότερους θρύλους.
Μέχρι σήμερα, σχεδόν 170 χρόνια αργότερα, το όνομα του Νταβέλη παραμένει συνδεδεμένο με το Σπήλαιο της Πεντέλης, τις ιστορίες για μυστικές διαδρομές, ανεξήγητα φαινόμενα και μια από τις πιο μυθικές προσωπικότητες της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Πηγές
- Κολιόπουλος, Ιωάννης Σ. (1979 / επανέκδοση). Ληστές: Η κεντρική Ελλάδα στα μέσα του 19ου αιώνα. Εκδόσεις Ερμής.
- Εφημερίδα «Αθηνά» (Φύλλο 2346, 1 Δεκεμβρίου 1855): Εκτενές ρεπορτάζ για τις συνθήκες της απαγωγής του Μπερτό στην Πεντέλη, τις διαπραγματεύσεις με τον Νταβέλη για τα λύτρα και την εμπλοκή των γαλλικών κατοχικών δυνάμεων.
- Εφημερίδα «Αθηνά» (Φύλλο 2347, 3 Δεκεμβρίου 1855): Αναλύει τον αντίκτυπο που είχε η απαγωγή στην κυβέρνηση του Δημητρίου Βούλγαρη και την ταπείνωση των αρχών.
- Εφημερίδα «Αθηνά» (Φύλλο 2440, 17 Ιουλίου 1856): Δημοσιεύει την επίσημη έκθεση της Χωροφυλακής για τη μάχη στο Ζεμενό Βοιωτίας. Περιγράφει λεπτό προς λεπτό τη σύγκρουση, τον θάνατο του Νταβέλη, καθώς και των άλλων ληστάρχων (Μπελούλιας, Φουντούκης).
- Εφημερίδα «Αιών» (Μέσα Ιουλίου 1856): Το έντυπο του Ιωάννη Φιλήμονος αφιερώνει σειρά άρθρων στη μεταφορά των κομμένων κεφαλιών των ληστών στην Αθήνα. Περιγράφει τη μακάβρια έκθεση της κεφαλής του Νταβέλη στην Πλατεία Συντάγματος και τις αντιδράσεις του αθηναϊκού κοινού, το οποίο έσπευδε μαζικά να τη δει.
- Πρακτικά της Βουλής (Συνεδρίαση ΜΘ΄, 19 Μαρτίου 1856) [1.7]: Λίγους μήνες πριν τον θάνατό του, διεξάγεται θυελλώδης συζήτηση στη Βουλή, όπου βουλευτές καταγγέλλουν ότι ο Νταβέλης και άλλοι λήσταρχοι δρούσαν με την ανοχή ή και την καθοδήγηση κρατικών στελεχών και τοπικών κομματαρχών.
Οι αναρτήσεις μας μπορούν να δημοσιεύονται από οποιονδήποτε αρκεί να αναφέρεται εμφανώς ο ενεργός σύνδεσμος μας.